Het CRVa in groter verband

Centraal Register Vormgevingsarchieven
Het RKD, het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) en de Premsela Stichting spannen zich gezamenlijk – als Werkgroep Vormgevingsarchieven – in om, gesteund door adviescommissie en externe experts, belangrijke en bedreigde archieven op het gebied van Nederlandse vormgeving onder te brengen bij erfgoedinstellingen in Nederland. Het Ministerie van OCW gaf opdracht om de achterstand op dit gebied van het cultureel erfgoed in te lopen en de problematiek te verkennen. Het Centraal Register Vormgevingsarchieven (CRVa) fungeert daarbij als een onderzoeksinstrument van de Werkgroep Vormgevingsarchieven. Het CRVa biedt tegelijk ook aan het publiek een overzicht van Nederlandse vormgevingsarchieven. Het is een database met gegevens over archieven van vormgevers, ontwerpbureaus, fabrikanten, designgaleries en ontwerpersverenigingen. Het CRVa is onderdeel van het Masterplan Erfgoed Vormgevingsarchieven en is gesubsidieerd door de Mondriaan Stichting.

Het CRVa bevat momenteel ruim 1700 namen van vormgevers en bedrijven. Van circa 300 namen van archieven van nationaal en internationaal belang zijn er hoofdgegevens beschikbaar (volledige naam, jaartallen en specialisme). Een topcategorie van 40 archieven is via een volledige basisregistratie uitgebreider beschreven. Het CRVa beoogt in de periode 2007-2010 de basisregistratie en –documentatie van in totaal een 400-tal vormgevingsarchieven uit de categorieën nationaal en internationaal belang te realiseren. Dit bestand aan namen is samengesteld uit namenlijsten van experts op het gebied van vormgeving, de diverse signaleringen aan de Werkgroep Vormgevingsarchieven en is aangevuld in 2006 met de hierop aansluitende aanbevelingen van de Adviescommissie Vormgevingsarchieven. Meer informatie over de Inhaalslag Vormgevingsarchieven en het opstellen van de namenlijst, kunt u lezen in het Rapport Een toekomst voor vormgevingsarchieven door P. Timmer (2005; pdf). Meer informatie over de inhoud van de database en hoe deze te raadplegen vind u op de CRVa pagina.

Ondersteuning van de Werkgroep Vormgevingsarchieven
De Werkgroep Vormgevingsarchieven, onder voorzitterschap van Drs. Jos Holtkamp, is een samenwerkingsverband van Premsela, het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) en het RKD. De werkgroep zet zich in om, gesteund door een adviescommissie en externe experts, belangrijke en bedreigde archieven op het gebied van Nederlandse vormgeving onder te brengen bij erfgoedinstellingen in Nederland.

Het CRVa verstrekt informatie met betrekking tot bedreigde vormgevingsarchieven en ondersteunt de werkgroep bij het onderzoeken van de mogelijkheden voor onderbrenging van deze archieven. Voorbeelden hiervan zijn de archieven van sieraadontwerper Onno Boekhoudt, ontwerpbureau Total Design en zilverfabrikant Van Kempen & Begeer. Deze hebben hun weg gevonden naar respectievelijk het CODA Museum in Apeldoorn, het NAGO in samenwerking met Graphic Design Museum Breda en Stadsarchief Amsterdam, en het RKD in Den Haag. Tot nu toe, in de projectperiode van 2007 tot 2009, zijn negentien archieven gered dankzij de toekenning van 40 procent subsidie van de Mondriaan Stichting. In veel gevallen zijn er aanvullende fondsen geworven om te komen tot een sluitende begroting voor de onderbrenging, ontsluiting en de presentatie van de vormgevingsarchieven.

overzicht van de ondergebrachte archieven

CRVa – een innovatief project
De ontwikkeling van het CRVa is kritisch gevolgd door Digitaal Erfgoed Nederland (DEN). Het CRVa is opgenomen in het kwaliteitszorgsysteem van DEN, waarin kwaliteitsnormen en richtlijnen over onderwerpen als digitale duurzaamheid en uitwisselingsstandaarden aangegeven worden aan projecten op het gebied van ICT in de erfgoedsector.

Brochure Het ontwerpproces bewaard
Om een handreiking te bieden aan ontwerpers en architecten die het eigen archief in hun huidige praktijk goed willen bijhouden en beheren, is een brochure gemaakt: Het ontwerpproces bewaard. Voor toekomstige onderbrenging van vormgevingsarchieven is het belangrijk dat al tijdens het ontwerpproces bepaalde documenten en voorwerpen worden bewaard. Het ontwerpproces vertelt immers veel over de ontwikkeling van de eindproducten.

In het boekje staat hoe verschillende materialen en digitale bestanden op termijn goed en in goede staat teruggevonden kunnen worden. De brochure is een initiatief van het Nederlands Architectuurinstituut, in samenspraak met de Werkgroep Vormgevingsarchieven waarin naast het NAi Premsela en het RKD zijn vertegenwoordigd, en is tot stand gekomen met steun van de Mondriaan Stichting. Tijdens het symposium Archief in Vorm 02 is het boekje gepresenteerd. Het is te bestellen bij boekhandel Nijhof & Lee.

Symposium Archief in Vorm 02
Toen in 2004 het eerste symposium Archief in Vorm werd gehouden was de urgentie groot. ‘Tot nu toe was de aandacht voor archivering van dit deel van het roerend cultureel erfgoed beperkt’, meldde een analyse van Premsela. ‘Uitgesproken zorgwekkend’ was volgens diezelfde analyse dat een groot aantal particuliere archieven niet eens een bestemming had of dat daarvoor bij de archiefvormer geen interesse bestond.
Het kwam erop neer dat een groot deel van de geschiedenis van de Nederlandse vormgeving verspreid was over talloze archieven, kasten en zolders, waar materiaal in vaak slechte omstandigheden lag opgeslagen. Over de digitale beschikbaarheid van archieven kon men alleen nog dromen.

Het symposium Archief in Vorm 02 ging met goed nieuws van start. Tijdens deze bijeenkomst, op 31 mei 2007, is het CRVa gepresenteerd via de website van het RKD ten overstaan van een breed publiek van belangstellenden, collega’s en gebruikers in spe. Ook de tweede belangrijke doelstelling van de werkgroep van het eerste uur, het opstellen van een lijst met ‘urgente’ archieven, is inmiddels gehaald (zie Rapport Een toekomst voor vormgevingsarchieven). En ook het derde streven, niet alleen een inhaalslag maken maar de zorg voor dit erfgoed blijvend op de kaart zetten, lijkt gelukt. Maar dat is geen enkele reden om achterover te leunen: aan de verankering van de initiatieven in een duurzaam bestel moet nog hard worden gewerkt.

Persbericht lancering CRVa (pdf)
Symposium Archief in Vorm 02

Informatie
Drs. Anja Tollenaar, projectcoördinator CRVa
Samantha Castano, MA, projectmedewerker CRVa
E: info@rkd.nl