Aanwinsten 2010

Van de heer Johan Wielemaker ontving het RKD een envelop uit 1928, afkomstig van het ‘Thüringischen Ministerium für Volksbildung und Justiz’ te Weimar, gericht aan Paul Citroen.

Van de heer mr. B. Schultsz ontving het RKD het archief van zijn grootvader, beeldhouwer Jan Christoffel Schultsz (1872-1945). J.C. Schultsz vervaardigde veel beelden, portretten en plaquettes. In Amsterdam voor onder andere het gebouw van de Handelsvereniging Amsterdam aan de Spuistraat, het N.V. Parkhotel en -restaurant en een plaquette van Jan Ligthart. In Den Helder ontwierp Schultsz het Monument voor het Nederlandsch Reddingwezen, en in Delft de gedenkplaat voor Anthonie van Leeuwenhoek.

Carel Blotkamp, emeritus hoogleraar Kunstgeschiedenis van de Nieuwste Tijd aan de Vrije Universiteit, schonk documentatiemateriaal betreffende de baanbrekende tentoonstellingen Kunstenaren der Idee (Gemeentemuseum Den Haag 1978) en Schilders van Tachtig (Van Gogh Museum Amsterdam 1981) Van beide tentoonstellingen was hij medesamensteller.

Het RKD ontving aantekeningen die Willem Vogelsang maakte tijdens colleges die hij in Wenen en München volgde bij onder anderen Alois Riegl en Adolf Furtwängler. De aantekeningen zijn via Dr. Mies Roodenburg, wetenschappelijk medewerkster van het Kunsthistorisch Instituut Utrecht, Frederieke Trouw en Annemieke Hoogenboom bij het RKD terechtgekomen.

In Bulletin 2009/2 publiceerde het RKD onder ‘Aanwinsten’ de schenking door de heer
J.G.H. Vreeman, directeur van Corpec B.V., van het archief van de zilverfabriek B.V. Koninklijke Van Kempen & Begeer. Begin dit jaar ontving het RKD van de heer Vreeman wederom een belangrijk archief, namelijk dat van het juweliersbedrijf As Bonebakker & Zoon te Amsterdam. Dit archief, dat onder andere een substantieel aantal 19e-eeuwse ontwerp- en presentatietekeningen bevat, vormt een waardevolle aanvulling op het archief van Van Kempen & Begeer.

Van mevrouw Dr. A. Zwollo ontving het RKD het archief van drie generaties edelsmeden Zwollo: van haar grootvader Frans Zwollo sr. (1872-1945), van haar vader Frans Zwollo jr. (1896-1989) en van haar broer Paul Zwollo (1930-2007). De familie had in 1982 een belangrijk deel van de archiefstukken ter beschikking gesteld aan Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam voor de tentoonstelling Frans Zwollo, 1872-1945 en zijn tijd (tevens te zien in het Gemeentemuseum Arnhem). Begin dit jaar is dit gedeelte van het archief door Museum Boijmans overgedragen aan het RKD, zodat nu een vrijwel compleet archief van de edelsmeedpraktijk van Frans Zwollo sr. in het bezit van het RKD is.

Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam schonk tevens archivalia van de volgende ontwerpers: Christa Ehrlich (1903-1995), Piet Zwart (1885-1977), Bert Nienhuis (1873-1960) en Jan Kriege (1884-1944).

Van Corrie de Boer ontving het RKD documentatie betreffende Galerie Waalkens. Zij was
jarenlang met haar man Albert Waalkens (1920-2007) de drijvende kracht achter Galerie Waalkens in Finsterwolde. De galerie kreeg vooral in de jaren zeventig en tachtig bekendheid met tentoonstellingen van hedendaagse, avant-gardistische kunst. De documentatie bestaat uit recensies, publicaties, video’s en correspondentie betreffende tentoonstellingen en projecten.

Via het Gemeentemuseum Den Haag ontving het RKD van mevrouw Dorris Kuyken archiefstukken en foto’s over glaskunstenaar Andries Copier (1901-1991). Mevrouw Kuyken was in 1979-1980 secretaris van een Comité van Aanbeveling dat ten doel had om ter gelegenheid van Copiers tachtigste verjaardag een toelage van het Rijk te vragen, waarmee hij zijn glascarrière in glasateliers in het buitenland een stimulans kon geven. Met de toegekende toelage begon een serie van reizen van Copier naar glasateliers in Murano, Amerika, Zweden, Tsjechië en Frankrijk.

Mevrouw M.M. Broerze schonk, mede namens de Stichting Jan Broerze, brieven die haar oom, de schilder en beeldhouwer Jan Broerze (1913-1992), ontving van onder anderen Maurits van Dantzig (1903-1960), pictoloog en leraar van Broerze.

Kunstenares Anneke van Brussel (1949) schonk circa 900 brieven die zij ontving van kunstenaar Har Sanders (1929-2010). Har Sanders, die onlangs overleed, en mevrouw Van Brussel, correspondeerden al vele jaren zeer intensief met elkaar. Het archief van mevrouw Van Brussel vormt een mooie aanvulling op het archief van Har Sanders dat sinds 2008 bij het RKD aanwezig is, omdat dit archief een groot aantal brieven afkomstig van mevrouw Van Brussel bevat.

Van de heer Aat van Yperen, voormalig directeur van Stichting Kunst en Bedrijf, ontvingen we een aanvulling op het archief van de Stichting Visioen en Visie, waarvan hij mede-initiatiefnemer is. De aanvulling bestaat uit alle 110 (video)banden met daarop de interviews die deels zijn gebruikt voor de TV-serie Onmetelijk Optimisme over kunstenaars en hun kunstbemiddelaars in de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw.

Van dr. José Boyens, kunsthistorica, ontving het RKD een aanvulling op haar archief. Het bevat o.a. correspondentie, een eerste versie van de oeuvrecatalogus van Oscar Jespers (1887-1970) en stukken betreffende de kunstenaar Gerard Bruning (1930-1987).

De heer G.M.C. Jansen schonk het RKD een map met fotoafdrukken voor en proefdrukken van Jan Veth’s publicatie Jozef Israëls und seine Kunst (1904), waarin de foto’s en drukken zijn becommentarieerd door Jozef Israëls zelf.

Van dhr. Jansen verwierf de bibliotheek een aantal bijzondere boeken en oude drukken. Daaronder bevindt zich een exemplaar van Art of this Century (Peggy Guggenheim, New York 1942) uit de bibliotheek van Willem Sandberg, een door de auteur F.T. Marinetti gesigneerde editie van Le Futurisme (Parijs 1911) en een exemplaar van The artist and society van Gino Severini (Londen 1946) met een opdracht van de auteur aan de beeldhouwer Titus Leeser. Onder de oude drukken bevindt zich Het stamboek op de papiere snykunst van mejuffrouw Joanna Koerten (1735) en Antonio Palomini Velasco’s Histoire abregée des plus fameux peintres, sculpteurs et architectes Espagnols (Parijs 1749), voor zover bekend het enige exemplaar van deze Franse editie in een Nederlandse openbare collectie. Een aanwinst is verder de eerste editie van het schildershandboek van Roger de Piles Les premiers elemens de la peinture pratique, met gravures van J.B. Corneille (Parijs 1684), waarbij is meegebonden Figures d’académie pour aprendre à désiner, gravées par Sebastien LeClerc (1673).

Van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam ontving het RKD twee portretfoto’s van Jan Maandag. Jan Maandag (1850-1932) was als schilder onder meer bekend vanwege zijn decoraties in het Paleis van Volksvlijt in Amsterdam en decors voor de Nederlandse Opera.

Van het Kralings Museum (Stichting Elias-Vaes), Rotterdam, ontving het RKD vijf cahiers afkomstig van verzamelaar mevrouw Wilhelmina Gerdina Elias-Vaes (1908-2002 ). De cahiers bevatten aantekeningen over haar kunst- en antiekverzameling.

Jan van Adrichem en Martijn van Nieuwenhuyzen schonken het resterende gedeelte van hun archief, bestaande uit 85 ordners met correspondentie uit de jaren 1987-2007. Het archief bevat correspondentie met onder veel anderen Peter Struycken, Milan Kunc, Jean Leering en Riekje Swart.

Van de heer R.J. Krooswijk (executeur testamentair) ontving het RKD zes foto’s uit de nalatenschap van kunstenaar en fotograaf Wally Elenbaas (1912-2008) en zijn echtgenote en fotograaf Esther Hartog (1905-1998). Het betreft vakantiefoto’s en een portretfoto voornamelijk uit de jaren 60.

De heer Dick Wallis de Vries schonk het RKD knipsels en andere documentatie uit het archief van kunstenares Henriëtte de Vries (1867-1942). Bovendien gaf de heer Wallis de Vries brieven van Wally Moes aan Henriëtte de Vries in bruikleen aan het RKD. Tenslotte stelde hij het RKD in staat om digitale scans te vervaardigen van de uitvoerige correspondentie die Henriëtte de Vries voerde met August Allebé, Georg Hendrik Breitner en Agnieta Cornelia Gijswijt (1873-1962).

De heer ir. Theo J.J. Bodewes schonk door hem aangelegde oeuvredocumentatie van werken van Jan Toorop over de periode 1870-1928. De documentatie is ook beschikbaar op CD-ROM. Inzage in de papieren en/of de digitale versie is overigens pas mogelijk na schriftelijke toestemming van de heer Bodewes.

Van Koen de Smedt ontving het RKD eind 2009 het archief van zijn vader, Herman J. de Smedt (1927-2009). Herman de Smedt was sinds 1959 conservator beeldhouwkunst bij het Centraal Museum te Utrecht en vanaf 1961 tevens onderdirecteur. Daarnaast gold hij als een van de grote specialisten op het gebied van de Zuid-Nederlandse retabelkunst. Het archief, dat grotendeels topografisch is geordend, bestaat uit foto's, aantekeningen en correspondentie, alsmede relevante literatuur in de vorm van fotokopieën en losse tijdschriftartikelen betreffende hoofdzakelijk Brabantse retabels. Daarnaast omvat het archief fiches met literatuurverwijzingen, frotti's (potloodwrijfsels) van merktekens, notulen van verscheidene commissies waar De Smedt zitting in had, oude ansichtkaarten en dia's, alsmede documentatiemateriaal dat verband houdt met het Centraal Museum. In het volgende nummer van het RKDBulletin zal een artikel over Herman J. de Smedt verschijnen.

Dankzij bemiddeling van mevrouw Ankie de Jongh-Vermeulen schonk mevrouw M. van Willigen-Sinemus beelddocumentatie, boeken en een klein archief van haar vader Wim Sinemus (1903-1987), schilder en graficus. Het leeuwendeel van de schenking bestaat uit documentatie betreffende zijn werk, lidmaatschappen van kunstenaarsgroepen en tentoonstellingen, uitnodigingskaarten, kleine catalogi, enkele foto’s en veel uitgeknipte krantenartikelen die betrekking hebben op Sinemus’ werk.
De schenking van het archief van Wim Sinemus valt samen met de publicatie van de monografie Wim Sinemus 1903-1987: een eigenzinnig kunstenaar, door Ankie de Jongh-Vermeulen en Marleen Blokhuis.

Het RKD ontving een aanvulling op het archief van de Stichting Kunst en Bedrijf, bestaande uit 50 documentatiemappen en dia’s. Dit materiaal is overgebracht naar de Afdelingen Persdocumentatie en Moderne en Hedendaagse Kunst van het RKD.

In 2009 schonk prof.dr. Carel Blotkamp archiefmateriaal en beelddocumentatie van de Stichting Utrechtse Kring, waar hij als medewerker van de Rijksuniversiteit Utrecht (nu: Universiteit Utrecht) aan verbonden was. De Stichting Utrechtse Kring hield eind jaren zestig, begin jaren zeventig van de twintigste eeuw in de Neudeflat in Utrecht tentoonstellingen van conceptuele kunstenaars zoals Palermo, Ger van Elk, Stanley Brouwn en vele anderen. De geschonken beelddocumentatie is in geselecteerde vorm overgebracht naar de afdeling MHK van het RKD.

Via dr. Angelie Sens ontving het RKD archiefmateriaal afkomstig van de Universiteit Utrecht, behorend tot het archief J.G. van Gelder (1903-1980). Het betreft diverse stukken waaronder correspondentie, aantekeningen, typoscripten, notulen, uitnodigingen, aanmeldingskaarten, voorgedrukte kwitanties, adreskaartjes, publicaties, overdrukken betreffende diverse instellingen, commissie’s en personen.

Van de beeldhouwer Joop van Lunteren (1882-1958) werden naaktstudies die hij gedurende zijn gehele loopbaan gemaakt heeft, schetsboekjes, losse schetsen, tekeningen van anderen voor Joop van Lunteren, foto’s en publicaties verworven.

Van Jan Teeuwisse ontving het RKD een prentbriefkaart uit 1954 van de beeldhouwer Fri Heil (1892-1983), gericht aan L.W. Heil.

Via Louis van Tilborgh van het Van Gogh Museum ontving het RKD van Adriaan Mercuur mede namens de familie, archiefbescheiden uit de nalatenschap van J. Baart de la Faille (1886-1959). Het betreft archiefbescheiden en documentatie over Van Gogh, waaronder manuscripten en archivalia en documentatie met betrekking tot Slavische volken, taal en literatuur (toneel).

Van de Jan Roëde Stichting ontving het RKD het archief van de kunstenaar Jan Roëde (1914-2007). Het bevat o.a. teksten, notities, schetsen en ontwerptekeningen, correspondentie, (familie)foto’s, (pers)documentatie, stukken betreffende tentoonstellingen en diverse kunstcommissies (A.I.A.P, Cuturele Raad van Den Haag) waarin Jan Roëde actief was.

Van de heer Jan B. Bedaux uit Utrecht ontving het RKD een geannoteerd studieboek Meetkundige canon ter bepaling der vormen, evenredigheden en werkelijke afmetingen van menschelijk lichaam door J. Ph. Koelman,’ Den Haag 1888, afkomstig uit de nalatenschap van de kunstenaar Willem van Leusden (1886-1974).

Mevrouw J.C. Evers-Goeting en haar dochter Petra Evers schonken foto-albums als aanvulling op het archief van Jan Goeting (1918-1984), monumentaal kunstenaar die in de Wederopbouwperiode veel gebouwen van monumentale kunstwerken heeft voorzien.

Mevrouw M. Carasso-Kok te Abcoude schonk, als aanvulling op het archief van Fred Carasso, cassettebandjes met gesprekken in de huiskamer, openingstoespraken en interviews.

Jan Jaap Heij, voormalig conservator van het Drents Museum, stuurde het RKD een aanvulling op het al op het RKD aanwezige bruikleen van het archief van beeldhouwer Pieter Biesiot (1890-1980). Het materiaal is door zijn dochter, Ann Biesiot (1919-2006) aan de Stichting Schone Kunsten rond 1900 geschonken. Deze Stichting heeft in het recente verleden archieven van verschillende kunstenaars (Jan Bronner, Jac. van den Bosch en Simon Maris) aan het RKD in bruikleen gegeven.

Mevrouw Deborah Wolf-Campert schonk het archief van Galerie Balans die van 1970 tot 1982 met ruim honderd kunstenaars heeft gewerkt, waaronder Peter Vos en Frans Pannenkoek. Het archief bevat ook archiefmateriaal van de eveneens Amsterdamse Galerie Pribaut, die eind jaren zestig door Deborah Wolf en Paul Mertz werd geleid.

Van de bibliotheek van de Vrije Universiteit Amsterdam ontving het RKD een exemplaar op microfiche van de Index Iconologicus. Deze index, samengesteld door Karla Langendijk van Duke University, bevat op trefwoord geordende teksten, beeldmateriaal en verwijzingen met betrekking tot kunst- en cultuurgeschiedenis. De Index Iconologicus is te raadplegen in de leeszaal van het RKD.