Het CRVa in groter verband
Vormgevingsarchieven
Het RKD en Premsela hebben de handen ineen geslagen om de werkzaamheden voor het Centraal Register Vormgevingsarchieven (CRVa) voort te zetten. Vormgevingsarchieven zijn van een soort erfgoed dat verspreid is over het land; het zijn particuliere archieven met een hybride verschijningsvorm en hebben extra aandacht nodig om geschikt onderdak te vinden en zichtbaar te worden voor publiek.
Het behouden en ontsluiten van archieven vormt de basis van de Nederlandse vormgevingsgeschiedenis. Archivalia zijn -in het kort gezegd- de neerslag van de activiteiten of taken van een persoon, groep personen of organisatie. Zonder archieven kunnen de geschiedenisverhalen niet geschreven worden, en de ontwerpproducten op den duur niet meer verklaard.
Ontwerpprocessen kunnen namelijk worden gereconstrueerd dankzij het bronnenmateriaal in de archieven. Dat kan van pas komen bij het opnieuw in productie nemen van designiconen of bij activiteiten rondom jubilea.
Daarom zijn vormgevingsarchieven onmisbaar voor onderzoek, tentoonstellingen en publicaties.
Het bijzondere van vormgevingsarchieven is dat ze behalve papieren documenten ook vaak voorwerpen bevatten. Correspondentie, notulen en foto’s passen in de gebruikelijke archiefverpakkingen. Maar kwetsbare ontwerptekeningen op groot formaat, of proefmodellen van uiteenlopende materialen en eindproducten van museaal kaliber vragen om een specifieke behandeling op de juiste plaats.
CRVa
Het Centraal Register Vormgevingsarchieven (CRVa) biedt een overzicht van Nederlandse vormgevingsarchieven. Deze database bevat gegevens over archieven van vormgevers, ontwerpbureaus, fabrikanten, designgaleries en ontwerpersverenigingen. Het CRVa is online raadpleegbaar.
Het ontwikkelen van het CRVa werd gesubsidieerd door de Mondriaan Stichting als onderdeel van het Masterplan vormgevingsarchieven uit 2007. Deze inhaalslag resulteerde in het veiligstellen van de meest belangrijke en urgente 19 vormgevingsarchieven.
Door instellingen op het gebied van vormgeving, het Graphic Design Museum, NAGO, TU Delft, Premsela, NAi en RKD, is het initiatief genomen voor een centrale database, in opdracht van het ministerie van OCW. Via deze wegwijzer zijn de Nederlandse vormgevingsarchieven vindbaar. Met het CRVa wordt tegelijk de achterstand en problematiek van de vormgevingsarchieven verder in kaart gebracht.
Het CRVa bevat momenteel ruim 1700 namen van vormgevers en bedrijven die werkzaam zijn of waren sinds halverwege de Negentiende eeuw tot nu. Het bestand is gekoppeld aan de biografische gegevens van kunstenaars en vormgevers uit de omvangrijke database RKDartists&. Een topcategorie van 350 archieven is via een volledige basisregistratie beschreven, met waar mogelijk een verwijzing naar een online inventaris. Hierbij zijn de archieven van Gispen, Piet en Friso Kramer en de firma Van Kempen & Begeer, die samen al zo’n 150 jaar Nederlandse vormgevingsgeschiedenis beslaan. Van ca. 1350 registervermeldingen van nationaal en internationaal belang zijn hoofdgegevens beschikbaar (volledige naam, jaartallen en specialisme). In een aantal gevallen is echter over de verblijfplaats of zelfs het bestaan van een archief niets of weinig bekend. Nieuwe informatie en signaleringen van bedreigde vormgevingsarchieven zijn zeer welkom, bij het Loket CRVa.
Verslag Studiemiddag Vormgevingsarchieven: werk in uitvoering
Verspreiding Vormgevingsarchieven in Nederland
Rapport Een toekomst voor vormgevingsarchieven door P. Timmer (2005; pdf)